ზურაბ ანჯაფარიძე – Zurab Anjaparidze (1928-1997)

zura — Fri, 28 Oct 2011 00:58:26 GMT

ზურაბ ანჯაფარიძე – Zurab Anjaparidze (1928-1997)

ზურაბ ივანეს ძე ანჯაფარიძე დაიბადა 1928 წლის 12 აპრილს, ქ. ქუთაისში. 1947 წელს ზაქარია ფალიაშვილის ცენტრალური მუსიკალური სკოლა დაამთავრა. 1947 – 1952 წლებში ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიაში სწავლობდა პროფესორ დავით ანდღულაძის კლასში. 1952 წელს კონსერვატორიის დამთავრებისთანავე
თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დასში სოლისტად ჩაირიცხა. მისი დებიუტი იყო გურამის პარტია ზაქარია ფალიაშვილის ოპერაში "ლატავრა”. პირველად თბილისის კონსერვატორიის საოპერო სტუდიაში მოამზადა და იმღერა, ხოლო შემდეგ 1953 წლის 3 მარტს ეროვნული საოპერო თეატრის სცენაზე შეასრულა აბესალომის პარტია (ზაქარია ფალიაშვილის ოპერა "აბესალომ და ეთერი”).
1952 – 1958 წლებში ეროვნული საოპერო თეატრის სცენაზე 23 საოპერო სახე შექმნა, 20 წამყვანი პარტია იმღერა: აბესალომი, მალხაზი, გურამი (ზაქარია ფალიაშვილის "აბესალომ და ეთერი”, "დაისი”, "ლატავრა”), დონ ხოზე (ბიზეს "კარმენი”), გერმანე (ჩაიკოვსკის "პიკის ქალი”), კავარადოსი (ჯაკომო პუჩინის "ტოსკა”) და სხვა.

1959 წლიდან იგი მოსკოვის დიდი თეატრის სოლისტი ხდება. დებიუტი გერმანის პარტიის შესრულებით შედგა. დიდ თეატრში მისი მოღვაწეობა მრავალფეროვანი და ნაყოფიერი იყო. მღეროდა დრამატული და ლირიკული ტენორის ყველა პარტიას. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ჰერცოგის პარტია ("რიგოლეტო”), ალფრედის პარტია ("ტრავიატა”), ფაუსტის პარტია ("ფაუსტი”), დონ კარლოსის პარტია ("დონ კარლოსი”).

ზურაბ ანჯაფარიძემ პირველმა შეასრულა დონ კარლოსის პარტია, რომელიც საბჭოთა პერიოდში დაიდგა მას შემდეგ, რაც 1916 წელს წარმოდგენილიქნა თეოდორ შალიაპინის ინიციატივით. დიდი თეატრის სცენაზე დადგმა განახორციელეს რეჟისორმა იოსებ თუმანიშვილმა და დირიჟორმა ოდისეი დიმიტრიადიმ.

დიდ თეატრში ზურაბ ანჯაფარიძის პარტნიორები იყვნენ სახელგანთქმული სოლისტები გალინა ვიშნევსკაია, ირინა არხიპოვა, თამარა მილაშკინა, ივანე პეტროვი, პავლე ლისიციაზი და სხვა.

1964 წლის ბოლოს, პირველად საოპერო ხელოვნების ისტორიაში, მოხდა მსოფლიოს საუკეთესო თეატრების: მოსკოვის დიდ თეატრსა და მილანის "ლა სკალას” შორის გასტროლების გაცვლა, რომელშიც, როგორც დიდი თეატრის სოლისტი, ზურაბ ანჯაფარიძეც მონაწილეობდა. იგი ასრულებდა გერმანის პარტიას პეტრე ჩაიკოვსკის "პიკის ქალში”. მის შესრულებას სპეციალისტებმა უმაღლესი შეფასება არგუნეს. საინტერესოა ცნობილი იტალიელი პედაგოგის ჯ. ბარა-კარა-ჩოლოს წერილი თავისი ყოფილი მოწაფის, ანდღულაძისადმი:

"ზურაბ ანჯაფარიძე პირნათლად გამოვიდა "პიკის ქალში”, იგი უდავოდ ფლობს ძველი სკოლის ტექნიკას, მისი მაღალი რეგისტრი ატყვევებს მსმენელს, მაღალი რეგისტრი კი განსაკუთრებით საჭიროა ისეთ ოპერაში, როგორც "პიკის ქალია”, რომელიც ხმას საგანგებო მოთხოვნებს უყენებს. სავსებით დამაკმაყოფილა აგრეთვე გარდამავალმა რეგისტრმა, ფრიად სასურველი იქნებოდა მისი მოსმენა იტალიურ ოპერაში”.

აი, რას წერს გამოჩენილი მომღერალი ირინა არხიპოვა თავის წერილში ზურაბისადმი: "ანჯაფარიძე – გერმანი ეს არის უაღრესად ემოციური, ბრძენი, მხურვალე, მუსიკალურად და ვოკალურად დასრულებული სახე. ნუ ეწყინებათ ტენორებს ზურაბიშვილი – გერმანის სახემდე მათ ზრდა და ზრდა მოუწევთ”.

გერმანის სახე ზურაბ ანჯაფარიძის შემოქმედების მწვერვალს წარმოადგენს. ზურაბ ანჯაფარიძის შემოქმედების თაყვანისმცემლების რიცხვი უფრო მეტად გაიზარდა პეტრე ჩაიკოვსკის "პიკის ქალის” ეკრანიზაციის შემდეგ, სადაც გერმანის როლს ახმოვანებდა. ამ ფილმმა თითქმის მთელი მსოფლიო მოიარა.

1970 წლიდან ზურაბ ანჯაფარიძე თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრს დაუბრუნდა. ქართველი კომპოზიტორები
საკუთარ ღირსებად მიიჩნევდნენ, რომ ზურაბ ანჯაფარიძე ყოფილიყო მათი ნაწარმოებების პირველი შემსრულებელი. ოთარ თაქთაქიშვილის "მინდია” მისთვის და მასთან კავშირში იქმნებოდა. 1971 – 1980 წლებში ინტენსიურად მუშაობდა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრში, ძველ რეპერტუართან ერთად ქმნის ახალ დადგმებში ახალ სახეებს.
ბერდია ("ლელა”), მანრიკო ("ტრუბადური”), ოტელო ("ოტელო”), რადამესი ("აიდა”).

რადამესის პარტიის შესრულებით ზურაბ ანჯაფარიძემ მოხიბლა მსმენელი. აღსანიშნავია, რომ რადამესი ითვლება ტენორის ერთ – ერთ უძნელეს პარტიად. ეს ის როლია, რომელიც ამჟღავნებს მომღერლის ძალას, ხმის უნარიანობას, აქტიორულ მონაცემებს. ასეთი როლები ყველა ხმისათვის არსებობს. მაგალითად ლირიკული სოპრანოსათვის ჩიო-ჩიო-სანი, ბანისათვის – ბორის გოდუნოვი, დრამატული სოპრანოსათვის – აიდა, ტენორისათვის კი – რადამესი. ანჯაფარიძე რადამესი იყო, განსაკუთრებული
ძალითა და ტემპერამენტით აღსავსე. მან რადამესის ჩინებული სცენიური სახე შექმნა.

1980 წელს დაიდგა ჯუზეპე ვერდის "ოტელო”. დადგმა განახორციელეს რეჟისორმა დიმიტრი ალექსიძემ, დირიჟორმა გივი აზმაიფარაშვილმა, მხატვარმა ფარნაოზ ლაპიაშვილმა. ოტელოს პარტიას ზურაბ ანჯაფარიძე ასრულებდა. ეს პარტია მოითხოვს დიდ ვოკალურ მონაცემებსა და ის ტენორისათვის მწვერვალს წარმოადგენს. ზურაბ ანჯაფარიძე სრულიად დაეუფლა ამ სახეს და გამოავლინა მკვეთრი საშემსრულებლო ინდივიდუალობა.

ზურაბ ანჯაფარიძე წარმატებით მღეროდა არამარტო საოპერო სცენაზე. ის საუცხოო კამერული მომღერალიც იყო. მის რეპერტუარს ამშვენებდა ქართული რომანსები, ქართული ხალხური სიმღერები, ქართველ კომპოზიტორთა კამერული ნაწარმოებები. მის საკონცერტო პროგრამაში თვალსაჩინო ადგილი ეკავა ფრანც შუბერტის, რობერტ შუმანის, იოჰანეს ბრამსის, პეტრე ჩაიკოვსკის, სერგეი რახმანინოვის, ნიკოლოზ რიმსკი – კორსაკოვის რომანსებს. ზურაბ ანჯაფარიძის მიერ შესრულებული სიმღერა "შენ გიმღერი, ჩემო თბილის ქალაქო” დედაქალაქის ერთ-ერთ მუსიკალურ ემბლემად იქცა.

აღსანიშნავია ზურაბ ანჯაფარიძის რეჟისორული მოღვაწეობაც. ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრში დადგა ფალიაშვილის "დაისი”. არაერთი ქართული ოპერა დადგა ქუთაისის ოპერის თეატრში.

1979 – 1982 წლებში ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორი იყო. საამაყოა, რომ მისი მოღვაწეობა თბილისისა და მოსკოვის საოპერო თეატრებში, მრავალრიცხოვანი გასტროლები საზღვარგარეთ (კანადაში, საფრანგეთში, საბერძნეთში, იტალიაში) და აგრეთვე საკონცერტო მოღვაწეობა აღიარებული იქნა.

1972 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას სარაჯიშვილის კონსერვატორიის ვოკალურ კათედრაზე და თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის მუსიკალური დისციპლინების კათედრაზე (1975 წლიდან). 1976 წლიდან საქართველოს რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის მუსიკალური დისციპლინების კათედრის გამგე, პროფესორი (1983).

1971 წელს მიენიჭა ზაქარია ფალიაშვილის პრემია. 1961 წელს მიენიჭა საქართველოს სახალხო არტისტის, ხოლო 1966 წელს სსრკ სახალხო არტისტის წოდებები.

ზურაბ ანჯაფარიძე გაამდიდრა ეროვნული საოპერო ხელოვნება ახალი სახეებით. ზურაბ ანჯაფარიძეს ჰქონდა სასიამოვნო ტემბრის ხმა, უშუალობა, არტისტიზმი, სილაღე, ეროვნული ინტონაციის უტყუარი გრძნობა და მიჩნეული იყო ქართული ვოკალური სკოლის ტრადიციების საუკეთესო გამგრძელებელად.

ზურაბ ანჯაფარიძე გარდაიცვალა 1997 წლის 12 აპრილს. დაკრძალულია ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის ბაღში. 2001 წელს აქვე დაიდგა მომღერლის ბიუსტი.

Biography

zura — Mon, 24 Oct 2011 18:27:50 GMT

Zurab Anjaparidze
From Wikipedia, the free encyclopedia

Zurab Anjaparidze (Andjaparidze)(Georgian: ზურაბ ანჯაფარიძე) (April 12, 1928 - April 12, 1997) was a Georgian Tenor
[edit]
Biography

The name of the legendary Georgian tenor Zurab Andjaparidze has been etched in gold into the history of opera. His great artistry embraced his native Georgia, a land whose musical culture flourished with the help of his creative energy. However, there is little doubt that for the artist himself as well as for the musical culture of the former Soviet Union, his most illustrious, productive and important period of work came during the time he spent at the Bolshoi Theater in Moscow.

A native of Kutaisi and a graduate of the Tbilisi State Conservatory (where he was taught by David Andguladze, a renowned vocal pedagogue and a one-time leading tenor of the Tbilisi Opera), Andjaparidze came to conquer the Soviet capital with a star-caliber professional potential: besides a magnificent voice, charisma and solid vocal training, he also had the stage record of seven seasons at the Tbilisi Opera Theater, where he performed a series of lead tenor roles. This was truly an impressive foundation since the Tbilisi Opera was recognized as one of the Soviet Union's top five theaters, with celebrated masters gracing its stage.

Arriving at the Bolshoi in 1959, Andjaparidze remained the theater's number one tenor until his departure in 1970. His exceptionally beautiful voice, striking stage presence and fiery temperament all immediately propelled Andjaparidze through the top ranks and made him into the sole and inimitable master of the tenor domain. Bolshoi directors eagerly assigned him to the key repertoire productions that would make vocalists' dreams - Carmen, Aida, Rigoletto, La Traviata, Boris Godunov, Iolanthe. He also sang the lead roles in the most significant theater premiers of the time, ones like Faust, Don Carlo and The Queen of Spades. His constant partners on the Moscow stage included such great Russian opera singers as Irina Arkhipova, Galina Vishnevskaya, Tamara Milashkina, Pavel Lisitsian and Ivan Petrov, among others. According to many contemporaries, he reached the height of his Italian repertoire when performing Radames in Verdi's Aida - never before or after Andjaparidze had anyone seen such a brilliant Radames on the Moscow opera scene. But Andjaparidze's most lasting work during his Moscow period, one that won him international acclaim, came in the role of Hermann in Tchaikovsky's The Queen of Spades. A Bolshoi tour performance of this opera at the La Scala in 1964, left one Italian newspaper to remark: "Zurab Andjaparidze was a revelation for the Milanese public. This singer has a strong, sonorous and even voice that concedes nothing to the most revered singers of the Italian opera stage."

Back in Georgia, Andjaparidze performed a multifaceted repertoire at the Tbilisi State Opera that included a large variety of Georgian operas - Abesalom and Eteri, Daisi and Latavra by Paliashvili, Taktakishvili's Mindia, Lagidze's Lela, and other works. He also created memorable characters of Otello and Canio that still resonate on the Tbilisi Theater stage to this day. The tenor once even served as the theater's director, although according to his daughter, renowned pianist Eteri Andjaparidze, his heart was never really into this work. "He was never too drawn to administrative assignments," she says. "After all, all his subordinates were also his friends, and he never felt comfortable 'directing' his friends." Andjaparidze also did some teaching, first as Professor at the Tbilisi Conservatory and then as Head of the Musical Theater Department at the Tbilisi Theater Institute.

The memory of the "Soviet Franco Corelli" (as he was once dubbed by the Italian press) today lives on in the memories of his colleagues, enthusiastic admirers of his great talent, and - perhaps few in number but remarkable in artistic value - recordings of Russian, Italian and Georgian operas

Personal site

ზურაბ ანჯაფარიძე – Zurab Anjaparidze (1928-1997)

Biography